Projectbureau TAOO, The Art of Organizing organiseert in opdracht van de Stichting Lancelot, right in the (H)art, het festival "Horen, Zien en Schrijven, de kunst(en) om mensenrechten zichtbaar te maken." (7 t/m 15 december 2002) op tal van locaties in Den Haag als Stad van Vrede en Recht. Het festival wil meer bekendheid geven aan "De Dag van de Rechten van de Mens" op 10 december, voor een breed Haags publiek.
Voor meer informatie over het festival “Horen, Zien en Schrijven”:
www.Stichting-Lancelot.nl

Theater Pepijn
Schrijvers en publiek gaan in gesprek over mensenrechten en literatuur. m.m.v. Mies Bouhuys, Inez van Dullemen, Naima El Bezas, Tessa de Loo en (ov) Marko Martin. Het Paalman Cuypers Ensemble zingt Mauthausen-liederen.

Deze avond belooft onder leiding van de altijd strijdbare Funda Müjde een interessante discussie over de rol die literatuur speelt in de wereld van de mensenrechten. Dient de literatuur als kunstvorm op zichzelf te staan of moet een auteur de lezer betrekken bij het vele onrecht in de wereld? Kunstenaars bezitten immers de creativiteit het verbodene, het taboe, al dan niet verhuld, naar buiten te brengen en kunnen op die manier een spreekbuis zijn voor de onderdrukte burger, een vervolgde of vergeten minderheid of soms voor een heel volk. In landen waar mensenrechtenschendingen aan de orde van de dag zijn, zijn het o.a. kunstenaars die d.m.v. hun werk misstanden naar buiten kunnen brengen. Een zin als ”een dag later veegden ze de straten schoon” kan in werkelijkheid betekenen “een dag later executeerden ze eenieder die het gewaagd had te protesteren”.

Funda Müjde, presentatrice van deze avond, is cabaretière, actrice en columniste. Onlangs ontving zij de Cosmic Award 2002 die wordt uitgereikt aan hen die zich nadrukkelijk onderscheiden door artistieke moed en inzet voor de multiculturele samenleving. Haar credo is dan ook “Ik geloof niet in een leven zonder betrokkenheid.” Bekend om haar gave zelfs loodzware onderwerpen licht te doen lijken, voelt ze de optredende auteurs van deze avond aan de tand over hun drijfveren.
Mies Bouhuys, ook bekend door haar niet aflatende werk voor de Dwaze Moeders van Plaza de Mayo die nog steeds opheldering vragen over het lot van hun verdwenen kinderen, draagt voor uit “Anne Frank is niet van gisteren” (1982). Met dit boek zegt Bouhuys dat zolang mensen onderdrukt worden, gisteren nog niet voorbij is en Anne Frank een kind van vandaag blijft. Inez van Dullemen, bekend van het veelgelezen boek, de kroniek “Vroeger is dood” en het toneelstuk “Schrijf me in het zand” draagt voor uit “Viva Mexico” (1988). Een boek waarin zij haar ontmoeting met een schilder die de rechteloze positie van de indianen in het bergland probeert te verbeteren, heeft verwerkt. Toen zij deze man een jaar later nogmaals wilde bezoeken, hoorde ze dat hij vermoord was.
Naima El Bezas, bekend geworden met de roman “De weg naar het Noorden” draagt voor uit de roman-in-verhalen “Minnares van de duivel” (2002) over mystiek, liefde, verraad, verleiding en de maagdencultus. Bezas schroomt niet haar kritiek te uiten op de maagdencultus en de rol die veel islamitische vrouwen voorgespiegeld krijgen. Op een speelse manier laat ze ons in dit boek ook kennismaken met spreuken uit de Koran. Wie had gedacht dat het voor gelovige mannen beter is dat zij hun ogen neergeslagen houden en dat zij hun passies beheersen? “Dat is beter voor hen.”
Tessa de Loo, bekend van onder meer "De meisjes uit de suikerwerkfabriek", en het "Het rookoffer" draagt voor uit "De tweeling" (1993), een roman over twee vrouwen die op jonge leeftijd gescheiden worden en apart van elkaar opgroeien. Lotte in Nederland en Anna in Duitsland. Centraal staat de relatie tussen Nederlanders en Duitsers na de oorlog. De tweeling kan elkaar niet bereiken en de dood van Anna maakt een verzoening van de twee zusters definitief onmogelijk. De schrijfster lijkt ook Nederland en Duitsland te zien als een tweeling die aan verzoening toe is. De Loo ontving voor dit boek de Publieksprijs voor het Nederlandse boek en de internationale Otto von der Gablentz-prijs. Deze laatste voor haar bijdrage aan de totstandkoming van een betere relatie tussen Nederland en Duitsland. De Duitse schrijver Marko Martin bekend van “Der Prinz von Berlin” en zijn reportage over Soekarno is op uitnodiging van de Stichting Duits-Nederlandse Cultuuruitwisseling in Nederland en zal zijn visie geven op het onderwerp.

Het speciaal voor deze avond samengestelde Paalman Cuypers Ensemble laat op eigenwijze wijze horen hoe muziek en poëzie het abstracte begrip mensenrechten tot vlees en bloed maakt. De Mauthausen-liederen van de dichter Yakovos Kambanellis, joods-griekse overlevende van kamp Mauthausen, en de componist Mikis Theodorakis, regelmatig geïnterneerd onder het Griekse kolonelsregime, beschrijven situaties in en rond het kamp. In vaak alledaagse bewoordingen, soms ronduit cynisch, vertellen zij van liefde, opoffering, verraad en hoop.
Wilma Paalman (zang), Marcel Cuypers (clarinet), Marcel van der Schot (accordeon), Patrick Votrian (trombone), Erik Schuurman (gitaar) en Peter Wassenaar (contrabas).
Arrangementen & vertaling: Marcel Cuypers.

Gevraagd naar de achtergrond van hun deelname aan het festival Horen, Zien en Schrijven reageren Wilma Paalman en Marcel Cuypers als volgt.
"Wat hebben wij nou met mensenrechten? Ja, wij in Nederland hebben mensenrechten, maar velen hebben die niet. Hoe zit het met de mensenrechten in verre landen waar ze prachtige exotische muziek maken. Soms worden mensenrechten geschonden in landen angstaanjagend dichtbij. Mag je de mensenrechten van een moordenaar überhaupt ter discussie stellen, of hangt dat af van wie hij vermoord heeft? Het mogen maken van een mooie grote muziektheaterproductie, is dat ook een mensenrecht? De vrijheid om te kunnen maken wat jij wilt is dat in ieder geval wel. Als je je niet op haat en intolerantie richt, tenminste. Gelukkig doen we (Paalman en Cuypers, red.) dat niet, anders waren we vast niet gevraagd. Fascistische kunst is geen kunst. Haat kan nooit kunst zijn. Mensenrechten zijn voor ons zo vanzelfsprekend als lucht om te ademen en water om te drinken. Maar ook voor het verkrijgen en behouden van lucht en water moet je moeite doen. Wat kunnen wij dan doen voor die mensenrechten? Mooie liedjes zingen? Ja, misschien wel. Concentratiekampliederen? Als er ergens ooit een schrijnend gebrek aan mensenrechten was, dan was het wel in de vernietigingskampen van de nazi's. De Mauthausen-liederen? Prachtig, mooi, schrijnend, grof."

Opnieuw vertaald en gearrangeerd
"Aan velen bekend is de Liesbeth List-uitvoering in de vertaling van Lennaert Nijgh uit de jaren zestig. De vertalingen van Nijgh zijn in vergelijking met de originele teksten enigszins overdreven poëtisch, te mooi om waar te zijn. Vandaar dat wij een poging wagen met een nieuwe, directere vertaling van de wrange, cynische teksten van Kambanellis. Woorden als kamp, steengroeve, prikkeldraad en executie vertalen we letterlijk. En net zoals de teksten van Kambanellis nauwelijks rijmen doet onze vertaling dat ook niet noodzakelijkerwijs. De muziek van Theodorakis wordt gearrangeerd voor onze bezetting, waardoor het bij vlagen totaal anders gaat klinken dan het origineel. Als uitgangspunt nemen wij bij voorkeur de Griekse uitvoering gezongen door Maria Farandouri, met orkest onder leiding van de componist."

Waarom?
"Je kan het maar beter niet vergeten."

naar boven

terug naar overzicht projecten